Grafolog mu, adli belge inceleme uzmanı mı?
Sahte imza şüphesi olan birçok kişi “grafolog” arıyor. Oysa imza ve el yazısının kime ait olduğunu belirleyen alan grafoloji değil, adli belge incelemesidir.
“İmzam taklit edilmiş, bir grafolog arıyorum.” Bu cümleyi sık duyarız. Günlük dilde ve hatta zaman zaman resmi yazışmalarda bile “grafolog” kelimesi, imza ve el yazısı inceleyen uzman anlamında kullanılıyor. Ancak bu iki alan birbirinden tamamen farklıdır ve hangisine başvurduğunuz, alacağınız sonucun mahkemede ne işe yarayacağını doğrudan etkiler.
Grafoloji nedir?
Grafoloji, el yazısından kişinin karakterini ve kişilik özelliklerini çıkarmaya çalışan bir çalışma alanıdır. “Sağa yatık yazan kişi dışa dönüktür” gibi yorumlar bu alana aittir. Grafolojinin kişilik değerlendirmesindeki geçerliliği bilimsel olarak kanıtlanmamıştır ve adli incelemede kullanılan bir yöntem değildir.
Adli belge incelemesi nedir?
Adli belge incelemesi, bir dava, soruşturma ya da uyuşmazlığa konu olan belgenin bilimsel yöntemlerle incelenerek belge üzerinde yapıldığı iddia edilen sahteciliğin ortaya çıkarılmasıdır. Kişilik yorumu yapmaz; şu sorulara cevap arar:
- Bu imza veya yazı, şüpheli kişinin eli ürünü mü?
- Belgeye sonradan ekleme, silme ya da değiştirme yapılmış mı?
- Belge, orijinal örnekleriyle karşılaştırıldığında sahte mi?
Bu sorular, kişinin yazısında yıllar içinde oluşan ve başkası tarafından tümüyle taklit edilemeyen karakteristik özellikler ile mürekkep, kâğıt ve kalem baskısı gibi fiziksel izler üzerinden cevaplanır. İnceleme; mukayese örnekleri, büyütme, özel ışık kaynakları ve video spektral karşılaştırıcı (VSC) gibi cihazlarla yapılır.
Karşılaştırma
- Cevapladığı soru
- Grafoloji: “Bu yazıyı yazan kişi nasıl biri?” · Adli belge incelemesi: “Bu yazıyı veya imzayı kim attı, belge değiştirilmiş mi?”
- Yöntem
- Grafoloji: yazının görünüşünden kişilik yorumu · Adli belge incelemesi: mukayese örnekleriyle karşılaştırma, laboratuvar cihazlarıyla fiziksel inceleme
- Mahkemedeki yeri
- Grafoloji: sahtecilik tespitinde dayanak olarak kullanılmaz · Adli belge incelemesi: bilirkişi raporu veya HMK 293 / CMK 67/6 kapsamında uzman görüşü olarak sunulur
Doğru uzmanı nasıl seçersiniz?
İmza veya belge sahteciliği şüphesi varsa “grafolog” yerine adli belge inceleme uzmanı ya da el yazısı ve doküman inceleme uzmanı aramalısınız. Başvurmadan önce şunları sorun:
- Uzman, gerçek bir laboratuvar ortamında ve alanında uzman kişilerden eğitim almış mı?
- İnceleme, belgeye zarar vermeyecek bir laboratuvar ortamında mı yapılıyor?
- Test edilmiş ve düzenli kalibre edilen cihazlar kullanılıyor mu?
- Rapordaki tespitler fotoğraflarla ve gerekçeleriyle gösteriliyor mu?
Bu konunun ayrıntılarını uzman görüşü nedir? yazımızda görebilirsiniz.
İlgili videolar
Mahkemeye sunulabilir, gerekçeli uzman görüşü
HMK 293 ve CMK 67/6 kapsamında bilimsel mütalaa raporu.

