Belge İncelemesi
Güvenlik özellikli belgeleri orijinal örnekleriyle karşılaştırarak sahte olup olmadıklarını tespit ediyoruz.
Belge incelemesi, genel anlamda el yazısı ve imza incelemesini de kapsar. Özel anlamda ise güvenlik özellikli belgelerin orijinal örnekleriyle karşılaştırılarak sahte olup olmadıklarının belirlenmesidir.
Belge güvenlik özellikleri
Üretimi teknik cihaz ve uzman personel gerektiren, taklidi zor özelliklerdir:
- Yüksek, çukur ve ofset gibi özel baskı türleri
- Hologram
- Filigran
- Kılcal lifler
- Belgenin üretildiği özel kâğıt
- UV ışıkta görünen unsurlar
Piyasadan kolayca temin edilebilen kâğıt, kalem veya yazıcı çıktısıyla oluşturulabilen belgeler güvenlik özellikli belge sayılmaz.

Kaşe, mühür ve damga izleri
- Resmi mühür
- Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından üretilen, kullanmaya yetkili kurumları ile şekil ve ölçüleri mevzuatla belirlenmiş, mürekkeple iz bırakan dairesel araç.
- Resmi soğuk damga
- Aynı kurumca üretilen, metalin kuvvetli baskısıyla mürekkepsiz iz bırakan dairesel araç. Mühür ve soğuk damga, resmi olmayan imalatçılarca kişi ve şirketlere de üretilebilir.
- Kaşe
- Kauçuk veya lastik gibi esnek malzemeden yapılan, mürekkeplenerek kabartılı izini kâğıda aktaran araç.
İmza sahteciliği ve sahte belge ilişkisi
- Hiçbir güvenlik özelliği olmayan bir dilekçe veya taahhütnamenin sahte imzayla oluşturulması, o belgeyi geçersiz kılar.
- Güvenlik özellikleri bakımından orijinaliyle aynı olan bir belgede yetkilinin imzasının sahte olması da belgeyi geçersiz kılar.
- Her iki durumda da imza sahte atıldığı için bu belgeleri sahte belge olarak nitelendirmek yanlış olmaz.
Belge incelemesinin ilkeleri
- Sahteliği sorulan belgenin karşılaştırmaya esas orijinal bir hali bulunmalı; bu orijinal, belli bir amaçla, benzer tasarım ve güvenlik özellikleriyle seri olarak üretilmiş olmalıdır.
- Bir defalığına üretilmiş ve üzerinde kaşe, mühür, damga veya imza gibi yardımcı unsurlar bulunmayan bir belgenin sahteliği sorgulanamaz.
- Güvenlik unsuru olarak üzerinde yalnızca kaşe, mühür, damga izi veya imza bulunan bir belge incelenebilir.
- Parmak izi incelemesi de yapılacaksa önce belge incelemesi yapılmalı ve bu durum incelemeciye bildirilmelidir.
Makine çıktılarının incelenmesi
Bilgisayar yazıcısı, fotokopi makinesi ve daktilo çıktılarında şu sorular cevaplanabilir:
- Belge hangi tür yazıcıyla (mürekkep püskürtmeli, lazer vb.) oluşturulmuş?
- Belge belirli bir yazıcıyla mı üretilmiş?
- İki çıktı aynı makineden mi, farklı makinelerden mi çıkmış?
Kopya belgeler hakkında. Adli belge incelemesi asıl belge üzerinden yapılmalıdır. Fotokopi, fotoğraf veya faks gibi kopyalar asıl belgenin tüm özelliklerini yansıtmaz; üstelik kopyadaki imza başka bir belgeden taşınmış olabilir. Aslına ulaşılamıyorsa kopya üzerinde kısıtlı inceleme yapılabilir ve bu sınırlılık raporda belirtilir.
Mahkemeye sunulabilir, gerekçeli uzman görüşü
HMK 293 ve CMK 67/6 kapsamında bilimsel mütalaa raporu.
