Belgede sahtecilik nedir? Külli ve kısmi sahtecilik
Bir belgenin tamamen sahtesinin üretilmesi ile gerçek bir belgenin değiştirilmesi farklı şeylerdir. Temel kavramlar ve kanundaki karşılıkları.
Sahtecilik, başkasını aldatmak için kullanılan her türlü hile ve yöntemdir. Belgede sahtecilik ise bir belgenin tamamen sahtesinin üretilmesi ya da gerçek bir belgenin başkalarını aldatacak şekilde değiştirilmesidir.
Adli belge incelemesi, adli bir dava, soruşturma veya uyuşmazlığa konu olmuş bir belgenin, alanında uzman kişilerce bilimsel yöntemlerle incelenerek belge üzerinde yapıldığı iddia edilen sahteciliğin ortaya çıkarılması çalışmalarının bütünüdür.
Külli ve kısmi sahtecilik
- Külli sahtecilik
- Bir belgenin orijinali taklit edilerek tamamının sahte olarak üretilmesidir. Örneğin sahte bir kimlik kartı veya baştan sona uydurulmuş bir senet.
- Kısmi sahtecilik
- Orijinal bir belgenin bazı bölümlerinde değişiklik yapılmasıdır. Senetteki tutarın veya tarihin değiştirilmesi, belgeye sonradan yazı eklenmesi, bir bölümün silinmesi bu gruptadır. Bu değişikliklerin nasıl tespit edildiğini tahrifat incelemesi sayfasında görebilirsiniz.
Aldatma (iğfal) kabiliyeti
Bir belgedeki sahteciliğin suç oluşturabilmesi için genellikle aldatma kabiliyeti aranır: sahteciliğin özel bir inceleme yapılmadan anlaşılamaması ve bu sahtecilikle haksız bir menfaat elde edilebilmesi. Sahte olduğu ilk bakışta kolayca anlaşılan bir belgenin aldatma kabiliyeti yoktur. Aldatma kabiliyetinin bulunup bulunmadığına mahkeme karar verir; inceleme raporundaki teknik tespitler bu değerlendirmeye ışık tutar.
Kanunda sahtecilik suçları
Sahtecilik suçları 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Kamu Güvenine Karşı Suçlar” başlıklı bölümünde, 197–209. maddeler arasında düzenlenmiştir:
- Parada sahtecilik (m. 197)
- Kıymetli damgada sahtecilik (m. 199)
- Mühürde sahtecilik (m. 202)
- Resmi belgede sahtecilik (m. 204)
- Resmi belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek (m. 205)
- Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan (m. 206)
- Özel belgede sahtecilik (m. 207)
- Özel belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek (m. 208)
- Açığa imzanın kötüye kullanılması (m. 209)
Adli belge incelemesinin dört ana alanı
- İmza incelemesi: imzanın şüpheli kişinin eli ürünü olup olmadığı
- El yazısı incelemesi: belgedeki yazıların kime ait olduğu
- Tahrifat incelemesi: belgeye sonradan yapılan ekleme, silme ve değiştirmeler
- Belge incelemesi: güvenlik özellikli belgelerin orijinalleriyle karşılaştırılması
Mahkemeye sunulabilir, gerekçeli uzman görüşü
HMK 293 ve CMK 67/6 kapsamında bilimsel mütalaa raporu.
